دکتر مهران جوانبخت جوان ترین دانشمند بین المللی ISI در رشته شیمی معرفی شد. ایشان در برنامه پرتو در پنج شنبه گذشته حضور پیدا کرد . متن زیر شرح گفتگوی ایشان در خصوص شیمی و علم شیمی و راهکار های بهتر شدن پژوهش در کشور است .

در ابتدا ایشان  حوزه های تحقیق و پژوهش را در علم شیمی را گسترده دانستند . ایشان حوزه های پژوهش را صنایع دارویی  ، صنایع دفاع ، محیط زیست، پتروشیمی و  نفت و  صنعت بیان کردند .

_آقای دکتر مهران جوانبخت در حوزه تحقیقات شیمی چه کار هایی میشه کرد چه راهکار هایی وجود داره که بخش پژوهش بیشتر به صنعت نزدیک بشه ؟ آیا در دانشگاه صنعتی امیر کبیر کاملا نیاز های صنایع مختلف دارویی ، لوازم بهداشتی آرایشی و شیمی که همه جا استفاده می شود حتی در مواد خوراکی ، آیا شما از همه نیاز ها آگاه هستید و یا بخش مهمی از نیاز ها را می شناسیدکه روی آن کار کنید ؟

در ارتبا ط با دانشگاه امیر کبیر که یکی از دانشگاه های پیشگام در صنعت کشور است . ارتباط با صنعت  به مراتب بهتر است ، از این منظر طرح هایی از طرف دانشگاه به ما معرفی می شود .  و یک برنامه ای هم خود گروه ها و خود دانشکده ها دارند که این ارتباط را با صنایع بر قرار می کند که این طرح ها را از  صنایع می گیرند ، منتهی مراتب چیزی که احساس می شود اینکه بایستی یک برنامه جامع و کلان در کشور وجود داشته باشد که در این برنامه همه دانشگاه ها و ارگان های مختلف و  مراکز تحقیقاتی جایگاه خودشان را داشته باشند و از صنایع خواسته شود که ارتقاء پیدا کنند و طبق یک زمان بندی مشخص، نیاز هایی که صنایع دارند برای ارتقاء خودشان  و یا به روز کردن و استفاده ارتکنولوری های جدید ، باید به مراکز تحقیقاتی از جمله دانشگاه ها منعکس شود . این پروژه های کلان در سطح دانشگاه باید خرد شود و گروه های مختلف متناسب با توانمندی ها خودشان بتوانند پروژه بگیرند طوری که  پروژه ها به صورت هدفمند باشد ، و  این چیزی که در کشور نیاز آن کاملا احساس می شود.

- آقای دکتر جوانبخت شما به عنوان یک محقق جوان فکر می کنید در کارهای پژوهشی به چه مشکلات و موانع بر خورد کرده اید؟آیا مسئله بودجه یا مسئله اطلاعات داشته اید یا به اطلاعات روز دنیا به راحتی دسترسی داشتید؟ یا اینکه فکر می کنید که اگر پژوهش ها به صورت تیمی باشد موفق تر هستید؟ چه مشکلاتی فکر می کنید به طور کلی و جود دارد و یا چه راهکارهایی می تواند وجود داشته باشد که شما به عنوان محقق جوان بتوانید بهتر کار هایتان را انجام دهید؟

در ارتباط با کارهای مشترک من فکر می کنم یک فرهنگی که ما داریم این است که کمتر با یکدیگر کار مشترک انجام دهیم . خیلی مواقع ممکنه که دانشکده هایی کنار همدیگر روی یک موضوعاتی کار می کنند ولی خیلی راحت می توانند با پتانسیل تمام اعضای دو تیم کار را به مراتب سریع تر ، بهتر ، و همه جانبه پیش ببرند و این در واقع مسئله ای است که من فکر می کنم بایستی به یک نوعی فرهنگ سازی شود . و باید به یک نوعی سیاست گزاری ها به این شکل پیش برود که بتوانیم با هم کار انجام دهیم و پروژه ها خرد شود و همه تیم ها بتوانند متناسب با پتانسیل های خودشان در زمینه آن پروژه کلان گام بردارند.

مسئله دیگر این است که ما بسیاری از امکاناتی که الان در سطح کشور داریم باید در اختیار همه قرار بگیرد . منظور امکانات آزمایشگاهی و تجهیزاتی است . ستاد نانو کشور یک آزمایشگاه مرکزی تعریف کرده است که آزمایشگاه های مختلف یک تجهیزاتی دارند ، معرفی می کند به این ستاد نانو و سرویس هایی  می دهند .و از آن طرف از امکانات دانشگاه های دیگر سرویس می گیرند.این کمک می کند که ما از امکاناتی که داریم به بهترین شکل استفاده کنیم .

اما در ارتباط با صنایع مشکلی که وجود دارد این است که  صنایع طرح های مورد نیاز خود را  و نیازمندی های خود را به خوبی منعکس نمی کنند، یعنی فرض بفرمایید ، من به عنوان یک محقق می خواهم بدانم که در پتروشیمی چه نیازمندی هایی وجود دارد یا از دیدگاه مدیران آن بخش چه پروژه هایی اهمیت دارد و این در واقع کمک می کند که  متناسب با نیاز هایی که در آن صنعت وجود دارد نیرو ها و پتانسیل ها را  در جهت آن نیازمندی ها پیش ببریم. که در واقع این ارتباط در کشور ما ضعیف است . من فکر می کنم که اگر مدیران ما در صنایع برنامه ریزی داشته باشند و از آن ها خواسته شود که سطح کیفی کار خود را بالا ببرند این نیازها به صورت اتوماتیک منعکس می شود . چون مدیران در صنعت نیاز دارند به اینکه صنعت حود را ارتقاء دهند و از طرف دیگر دانشگاه های ما این توانمندی را دارند که این پروژه ها را بگیرند و کار کنند .

- پس بطور کلی حضرت عالی در خصوص راهکار هایی که در حوزه صنعت دستاورد های پژوهشی ما را بهتر می کند ، اول استفاده بهینه از تجهیزات می دانید ، زیرا در مراکز علمی مختلف چه بسا امکاناتی و تجهیزاتی باشد که شما به عنوان یک محقق به آن نیاز دارید ولی به آن دسترسی ندارید و  شاید در دانشگاه شما تجهیزاتی باشد  که دانشگاه های مختلف بخواهند از آن تجهیزات استفاده کنند. که بهتر هست که این تجهیزات را همه با هم به صورت اشتراکی استفاده کنند ، که این استفاده بهینه از این تجهیزات است . و دوم صنعت باید نیاز هایش را منعکس کند .

اما جناب آقای دکتر جوانبخت چه بسا صنعت بعضی از نیاز ها را شاید پی نبره ، آیا نمی شود دانشگاه مطالعاتی روی صنایع انجام دهد . یعنی دانشگاه و محققین طی یک برنامه ریزی کاملا مشخص از صنایع بازدید هایی داشته باشند و  گفتگو هایی با مهندسین داشته باشند و با مشکلات آشنایی پیدا کنند و آن وقت مشکلات را به صورت کار های تحقیقاتی انجام بدهند؟

در واقع در بعضی از کشور های پیشرفته در دنیا بعضی از مواقع به این شکل است که سیاست های کلان در سطح کشور انجام می شود . و آن بر اساس سیاست گزاری های کلان ، بعضی از دانشگاه ها متولی یک بخشی از آن سیاست می شوند . فرض کنید که صنایع دفاع  امریکا در مورد پروژه سرباز آینده انتظار دارد که وزن و حجم تجهیزات یک سرباز از 30  کیلوگرم به 15 کیلوگرم کاهش پیدا کند . یک دانشگاه متولی این سیاست گزاری می شود . و به این شکل پروژه ای در سطح کلان می آید در دانشگاه و به این شکل خرد می شود .مسئله ای که اینجا وجود دارد برای اینکه این ارتباط برقرار شود به نظر من بایستی تیم های تخصصی به عنوان کارشناسان ارشد در بخش صنایع داشته باشیم و صنایع ما می توانند مشاوران خیلی قوی در بخش صنعت داشته باشند . و این مشاوران باید در تصمیم گیری ها دخیل باشند و بتوانند کار را در سطح کلان پیش ببرند . مشکلی که الان وجو دارد این است که این ارتباط خیلی خوب بر قرار نشده است . شاید پروژه های نوعی می آید کار می شود و شاید یک سری از پروژه ها به صورت موازی انجام  می شود . ولی اگر از یک دیدگاه کلان به مسئله نگاه کنید من فکر می کنم مدیران ما باید یک مقدارتخصصی تر بشوند یا مشاوران خیلی خوبی از بخش های تحقیقاتی داشته باشند و در نهایت سیاست گزاری ها به سمتی برود که این نیازمندی ها بهتر شناخته شود که در کنار آن می تواند بازدید هایی انجام شود . و در واقع مطمئنا این تعامل وجود دارد هم خود این صنایع بایستی این نیاز ها را اعلام کنند هم دانشگاه ممکن است در بعضی مباحث خودش وارد شود و توانمندی های خودش را اعلام کند .

-ممکن بفرمایید الان شما روی چه موضوعاتی دارید کار می کنید ؟ چه پروژه های تحقیقاتی را دست دارید و برای آینده چه افکاری دارید ؟

پروژه هایی را که الان در دست داریم و چندین دانشگاه روی آن کار می کنند در مباحثی از جمله استفاده از ترکیبات نانو متخلخل ترکیباتی بر پایه سلیکاژل است که استفاده این ها را ما در بخش های جداسازی ، پیش تخلیص ، و اندازه گیری انجام می دهیم .  تخصص من ، روی حسگر های شیمیایی است که استفاده از این ترکیبات نانو را الان در حسگر های شیمیایی پیش می بریم . یک پروژه هایی را تعریف کردیم روی پلیمر های ملکولی که این ملکول ها در بخش های دارویی برای ارسال دارو و در بخش جداسازی انانتیومر ها و در بخش حسگر های شیمیایی استفاده می شود .  و علاقه شخصی خودم بیشتر به این شکل بوده که در این 1 تا 2 سال اخیر سعی کردیم بر پایه  نیاز هایی که در صنایع حس کردیم و یا بازدید هایی  داشتیم پروژه هایی معرفی شده و براساس نیاز های داخلی کشور سعی کردیم کار گروه هایی تشکیل بدهیم و از این کار گروه ها برای دانشجویان کارشناسی ارشد پروژه تعریف شده یا ممکن به صورت جداگانه و یا به صورت تیم هایی که در اختیار داریم این پروژه ها را پیش ببریم از این موارد بحث فراوری خاک های نادر بوده و بحث پوشش دهی روی سطح الکترود های صنعتی بوده و مورد دیگر در مورد پیل های سوختی بوده است

- انشاء لله موفق باشید ، جناب آقای دکتر جوانبخت که از طرف موسسهISI به خاطر ارجاعاتی که به مقالات ایشان بوده است به عنوان دانشمند بین المللی معرفی شدند و از آنجایی که جوان ترین دانشمند بین المللی کشور ما هستند ،  امشب به برنامه پرتو دعوت شده اند و در خصوص شیمی و علم شیمی در خصوص راهکارهایی برای بهتر شدن پژوهش در کشور مصالبی را بیان کردند.

منبع : برنامه پرتو